أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
201
قانون ( فارسى )
خلط توليد شده از اثر دارو بيرون ريزد . 13 - اگر خواستى داروى ادرارآور در علاج بيمارى كبد به كار ببرى ، آب ريشهها تنها كافى است و ادرارآور خوبى است . 14 - آب كاسنى و بهويژه ، آب كاسنى تلخ كه تمايل به حرارت دارد ، در علاج درد كبد - كه از حرارت نباشد - خوب است . 15 - اگر بيمار سوء مزاج سرد كبد دارد دارو را با عسلاب بخورد . 16 - اگر بيمار گرمى دارد و داراى مزاج گرم كبد است دارو را همراه اسكنجبين تناول كند . 17 - جگر گرگ در بيماريهاى كبد خاصيت دارد و مفيد است . 18 - گوشت حلزون نيز در بيماريهاى كبد بهرهرسان است . فصل هفتم چيزهاى ناسازگار و زيانرسان به كبد چيزهايى كه به كبد زيان مىرسانند و بايد انسان از آنها دورى جويد به ترتيب از اين قرارند : 1 - انسان سير باشد و باز بخورد و خوراك در معده انبار شود ؛ يا ترتيب و نظام نوعيت خوراك را مراعات نكند . مثلا نخست خوراك غليظ و ديرهضم بخورد و بعدا خوراك سبك و زودهضم بر آن وارد كند ، بيشتر از هر چيز به كبد زيان مىرساند . 2 - ناشتا ، فورا بعد از حمام ، بعد از جماع و بعد از ورزش كردن و خسته شدن آب سرد نوشيدن كاملا به زيان كبد است . نوشيدن آب سرد در اين اوقات و حالات ممكن است سردى زياد به كبد ببخشد و كبد را سرد گرداند ، زيرا از حركاتى كه ذكر شد كبد ملتهب و شعلهور مىشود . با حرص و طمع زياد و با سرعت زياد آب سرد را در خود مىپذيرد و باز آب سرد را به كرات بيشتر مىخواهد ، كه ممكن است به بيمارى استسقا بيانجامد . اگر انسان در حالات فوق نمىتواند از خوردن آب امساك كند ، دست كم بايد آب را با شرابى قاطى كند . و باز آن آب زياد سرد نباشد . يكباره سر نكشد ، جرعه بعد از جرعه و كمكم بنوشد . 3 - هر مادهء غذائى كه لزجى در آن باشد به زيان كبد است . زيرا مادهء لزج غذا سبب بندآمدنها در كبد مىشود . مثلا گندم نوعى لزجى دارد كه براى كبد خوب نيست ، اما براى اندامان ديگر غير كبد زيانى ندارد . آرى هرگاه مادهء لزجى كه در گندم است به كبد راه يابد و در كبد هضم شود ، كبد از آن زيان بيند . اما نه هر نوع گندم بلكه بعضى از انواع گندم اين لزوجت ناسازگار با كبد را در بر دارند . گندمهاى داراى چنين مادهء لزج به نسبت گندمهاى سازگار با كبد در اقليت هستند . 4 - شراب شيرين مواد ناپسند را از سينه مىزدايد و براى سينه بسيار خوب است ، اما براى كبد چنان نيست . شراب شيرينمزه در كبد راهبندانهائى بهوجود مىآورد . چرا ؟ - كبد شراب شيرين را دوست دارد . و از آنجا كه شراب است زود نفوذ مىكند و در راه گير